Nieoczywiste detale, czyli podróż po powojennej Łodzi z Marią Nowakowską

Architektura powojenna często określana jest jako szara i nieciekawa. Najbardziej kojarzonym z latami PRL przykładem budownictwa są osiedla mieszkaniowe, do bólu praktyczne i niekiedy przytłaczające szarością betonowych ścian. Jednak czy wszystkie obiekty wybudowane w latach 1945-1989 charakteryzują się "wielką płytą"?

Teatr Wielki w Łodzi -  fot. P.Miłek/ŁOT
Teatr Wielki w Łodzi , fot. P.Miłek/ŁOT

Trudną próbę odczarowania architektury powojennej podjęła specjalistka od łódzkich detali architektonicznych - twórczyni Łódzkiego Detalu - Maria Nowakowska. Najnowsza publikacja opisuje najciekawsze przykłady zdobień budynków użyteczności publicznej powstałych w okresie PRL.

Czy wiecie, że na łódzkich fasadach można znaleźć parę świeżo zaślubionych małżonków lub sielskie obrazki przedstawiające życie tradycyjnej wsi? Te i inne detale, często na pierwszy rzut oka niewidzialne, zamieszczone zostały w najnowszej broszurze: Detale powojennej Łodzi 1945-1989.

Jak mówi sama autorka:

W powszechnej świadomości dominuje przekonanie, że pod presją krytyki modernistów wycofano się ze stosowania dekoracji architektoniczny już w okresie międzywojnia. Praktyka projektowa przeczy jednak takim sądom. Okres PRL-u to ciąg fascynujących i złożonych zjawisk architektonicznych, począwszy od politycznie sterowanego socrealizmu, przez wejście w erę prefabrykacji, po pierwsze jaskółki zapowiadające wiosnę postmodernizmu.
Forma folderu i ilość realizacji z lat 1945–1989 wymusza wprowadzenie zawężeń, swoistego strefowania. Zdecydowałam się wyłączyć z opisu architekturę sakralną i mieszkaniową, skupiając się na budynkach użyteczności publicznej. Pominęłam też murale, mozaiki i neony, jako zjawiska, które opracował lub właśnie opracowuje Bartosz Stępień. Realizacje zostały przedstawione w układzie chronologicznym; różni badacze architektury powojennej podają nieraz rozbieżne terminy prowadzonych prac, należy więc traktować lata budowy jako dane w przybliżeniu. Zapraszam w architektoniczną podróż po czasach niełatwych, a mimo to owocujących zaskakującymi przykładami fantazji twórczej.

Folder do pobrania

 

Wszyscy spacerujący po Łodzi w poszukiwaniu ciekawych detali architektonicznych powinni również zapoznać się z innymi publikacjami Marii Nowakowskiej. Ciekawa architektura często jest tuż obok nas!

Literoduchy cz.1 - Śródmieście

Literoduchy cz.2 - Stare Polesie, południowa część miasta

Architekci powojennej Łodzi - miejsca pochówków

Łódzki szlak rzeźb - Realizacje Andrzeja Jocza

Łódzki szlak rzeźb - Stare Miasto

Łódzki szlak rzeźb - Widzew Wschód i Zarzew

Detale łódzkich przedszkoli;