Wystarczy wejść do Parku Źródliska I i przekroczyć próg przeszklonych pawilonów, by ze ścisłego centrum dużego miasta przenieść się w zupełnie inny świat. Wysokie palmy, tropikalne pnącza, storczyki, kaktusy i egzotyczne ryby sprawiają, że łódzka Palmiarnia od 70 lat pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych przyrodniczych miejsc w mieście.
Choć dla zwiedzających Palmiarnię otwarto w 1956 roku, historia znajdujących się w niej roślin jest znacznie starsza. Niektóre okazy pamiętają jeszcze przemysłową Łódź XIX wieku i prywatne oranżerie najbogatszych mieszkańców miasta.
Od oranżerii łódzkich fabrykantów do Palmiarni
Historia egzotycznej kolekcji zaczęła się w drugiej połowie XIX wieku. Wraz z dynamicznym rozwojem Łodzi rosły majątki fabrykantów i carskich urzędników, a przy reprezentacyjnych pałacach i willach coraz częściej pojawiały się ogrody zimowe oraz oranżerie.
Egzotyczne rośliny sprowadzane z różnych części świata były wówczas nie tylko ozdobą, ale również symbolem statusu właścicieli. W łódzkich kolekcjach pojawiały się między innymi palmy, araukarie i inne gatunki wymagające całorocznej ochrony przed polskim klimatem.
Z czasem część prywatnych oranżerii zaczęła znikać, a znajdujące się w nich rośliny przejmowało miasto. Kolekcja systematycznie się powiększała. W 1925 roku przeniesiono ją do budynku znajdującego się w Parku Źródliska I, który wcześniej pełnił funkcję stołówki dla bezrobotnych.
Warunki nie były idealne, jednak dzięki pracy łódzkich ogrodników egzotyczne rośliny przetrwały również okres II wojny światowej.
Palmiarnia w Łodzi otwarta od 1956 roku
Po wojnie największym problemem okazały się… same rośliny. Palmy rosły coraz wyżej i przestały mieścić się w dotychczasowym budynku. W 1955 roku rozpoczęto więc jego przebudowę.
1 września 1956 roku kolekcję po raz pierwszy oficjalnie udostępniono zwiedzającym. Ta data uznawana jest za początek działalności łódzkiej Palmiarni w znanej dziś formie.
Obiekt zmieniał się razem ze swoimi roślinami. W 1970 roku budynki ponownie podwyższono, a ich górną kondygnację przeszklono. Największa modernizacja została przeprowadzona na przełomie XX i XXI wieku. Prace zakończyły się w 2003 roku, kiedy Palmiarnia ponownie została otwarta dla odwiedzających.
Dziś jej charakterystyczna szklana bryła jest nieodłącznym elementem Parku Źródliska I.
Trzy pawilony i tysiące egzotycznych roślin
Zwiedzanie Palmiarni to w praktyce podróż przez kilka różnych stref klimatycznych. Ekspozycję podzielono na trzy pawilony: roślinności subtropikalnej, tropikalnej oraz kaktusów i innych sukulentów.
Jednymi z największych atrakcji są oczywiście palmy. W kolekcji znajdują się między innymi daktylowce, palmy kanaryjskie, howea i trachykarpusy. Najstarsze okazy mają ponad 150 lat i należą do najcenniejszych żywych pamiątek związanych z przemysłową historią Łodzi.
W cieplejszej części kolekcji można zobaczyć również bananowce, cytrusy, figowce i araukarie. Zupełnie inny charakter ma pawilon tropikalny. Wysoka wilgotność, bujna roślinność i gęste pnącza sprawiają, że spacer prowadzi pomiędzy storczykami, bromeliami, paprociami, filodendronami i monsterami.
Kolejny świat czeka w pawilonie pustynnym. Dominują tu kaktusy i sukulenty, czyli rośliny przystosowane do życia w miejscach, w których wody jest niewiele, a temperatury potrafią być wyjątkowo wysokie.
Nie tylko palmy. Ryby i oczka wodne w środku Łodzi
Rośliny nie są jedynymi mieszkańcami Palmiarni. Integralną częścią ekspozycji są również oczka i zbiorniki wodne, w których można obserwować egzotyczne ryby.
Szczególnie popularne są kolorowe karpie koi. To jeden z tych punktów wizyty, który niezmiennie przyciąga uwagę najmłodszych zwiedzających.
Połączenie wody, bujnej zieleni i wysokich przeszklonych pawilonów sprawia, że Palmiarnia pozostaje ciekawym miejscem do odwiedzenia niezależnie od pory roku. Zimą pozwala na chwilę zapomnieć o pogodzie za oknem, a latem może być naturalnym uzupełnieniem spaceru po Parku Źródliska.
Ogródek Dydaktyczny przy Palmiarni
Warto nie kończyć wizyty na samych pawilonach. Tuż obok znajduje się Ogródek Dydaktyczny, będący integralną częścią Palmiarni i miejscem związanym z historią łódzkiego ogrodnictwa botanicznego.
Można tu zobaczyć zarówno popularne gatunki, jak i prawdziwe botaniczne ciekawostki. Rosną tu między innymi miłorzęby, sekwoje i metasekwoje, a także stare dęby oraz charakterystyczna dawidia chińska, nazywana często drzewem chusteczkowym ze względu na wygląd jej białych podsadek.
W sezonie ogródek wypełniają również kwitnące azalie i różaneczniki. Dzięki temu Palmiarnia i otaczający ją teren mogą być jednym z przystanków podczas dłuższego spaceru po zielonej części centrum Łodzi.
70 lat Palmiarni w Łodzi. Jubileusz 5 września
W 2026 roku od pierwszego udostępnienia kolekcji zwiedzającym mija dokładnie 70 lat. Oficjalne obchody jubileuszu Łódzkiej Palmiarni zaplanowano na 5 września.
Jubileuszowi towarzyszą również inicjatywy przypominające, że historia Palmiarni to nie tylko dzieje budynku i egzotycznych roślin, ale także wspomnienia kolejnych pokoleń łodzian.
Przez lata było to miejsce rodzinnych spacerów, szkolnych wycieczek, pierwszych spotkań z tropikalną przyrodą i jedno z tych miejsc w Łodzi, które trudno pomylić z jakimkolwiek innym.
Siedemdziesiąte urodziny są więc dobrym pretekstem, by odwiedzić Palmiarnię ponownie – albo po raz pierwszy – i przekonać się, że podróż w tropiki może rozpocząć się zaledwie kilka minut spacerem od ulicy Piotrkowskiej.