Konkurs organizowany jest przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków. Nagrodzony budynek należy obecnie do łódzkiej firmy Max Welt, która przeprowadziła jego kompleksową renowację i adaptację.
Dawne centrum imperium Izraela Poznańskiego
Kantor był jednym z najważniejszych budynków ogromnego kompleksu przemysłowego rodziny Poznańskich. Pod koniec XIX wieku pełnił funkcję administracyjnego centrum przedsiębiorstwa, z którego zarządzano jednym z największych włókienniczych imperiów ówczesnej Łodzi.
Kompleks zajmował niemal 30 hektarów. Oprócz kantoru znajdowały się tu m.in. tkalnie, przędzalnie, farbiarnie, magazyny, gazownia, remiza strażacka oraz bocznica kolejowa. To właśnie rozwój takich przedsiębiorstw w znacznym stopniu ukształtował przemysłowy charakter miasta.
Z biegiem lat sam kantor pozostawał jednak mniej rozpoznawalnym elementem dawnego zespołu fabrycznego. Sytuacja zaczęła się zmieniać po przejęciu nieruchomości przez firmę Max Welt i rozpoczęciu przygotowań do jej rewitalizacji.
Odkrycia podczas prac konserwatorskich
Prace budowlane rozpoczęto w 2021 roku, ale poprzedziły je szczegółowe badania konserwatorskie. To właśnie wtedy ujawniono wiele oryginalnych elementów wystroju, których wcześniej nie było widać lub których istnienia nie podejrzewano.
Najbardziej reprezentacyjne pomieszczenia znajdują się na parterze budynku. Dawniej mieściły się tu gabinety Izraela i Karola Poznańskich, a później kolejnych właścicieli i zarządców fabryki.
Podczas badań odkryto oryginalne polichromie sufitowe i ścienne. Zachowały się również historyczna stolarka drzwiowa, boazerie oraz gipsowe sztukaterie. Elementy te zostały oczyszczone, zabezpieczone i poddane pracom konserwatorskim.
Dzięki temu we wnętrzach ponownie można zobaczyć część detali, które przed laty świadczyły o reprezentacyjnym charakterze budynku.
Historyczne wnętrza odzyskały dawny charakter
Podczas renowacji zadbano również o elementy, które nie przetrwały do współczesności. Przy ich odtwarzaniu korzystano z historycznych wzorców oraz inspiracji pochodzących m.in. z wnętrz sąsiedniego Pałacu Izraela Poznańskiego i innych odrestaurowanych łódzkich zabytków.
Na parterze zastosowano tapety stylizowane na epokę, parkiety oraz terakotę nawiązującą formatem i wzorem do XIX-wiecznych płytek. W części pomieszczeń uzupełniono także boazerie.
Dużą uwagę poświęcono detalom. Wprowadzono stylizowane oświetlenie, okucia wykonywane na wzór historycznych elementów, a nawet ceramiczne włączniki i gniazdka elektryczne.
Celem prac nie było jednak stworzenie muzealnej rekonstrukcji, lecz zachowanie historycznego charakteru wnętrz przy jednoczesnym dostosowaniu budynku do współczesnego użytkowania.
„Zabytek Zadbany” za udaną adaptację
Przyznanie nagrody w kategorii „Adaptacja obiektów zabytkowych” zwraca uwagę właśnie na połączenie dwóch funkcji – ochrony dziedzictwa oraz ponownego wykorzystania historycznego budynku.
W przypadku dawnego kantoru zachowano jego architekturę, historyczny detal i znaczną część oryginalnego wyposażenia. Jednocześnie obiekt został przystosowany do obecnych standardów technicznych oraz potrzeb użytkowników.
Dawne biuro przemysłowego imperium działa dziś jako kameralny budynek biurowy. Jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie osiągnął pełny poziom wynajmu.
Kolejny odrestaurowany zabytek przemysłowej Łodzi
Nagroda dla dawnego Kantoru Izraela Poznańskiego wpisuje się w szerszy proces przywracania do życia łódzkiej architektury przemysłowej. Fabryki, pałace i budynki administracyjne dawnych przedsiębiorstw coraz częściej otrzymują nowe funkcje, zachowując jednocześnie elementy przypominające o historii miasta.
Dla Łodzi ma to szczególne znaczenie. To właśnie XIX-wieczne dziedzictwo przemysłowe pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miejskiego krajobrazu i ważną częścią współczesnej tożsamości miasta.
Kantor Izraela Poznańskiego przy ul. Ogrodowej jest przykładem rewitalizacji, która nie kończy się na odnowieniu elewacji. Historyczny budynek odzyskał swoje wnętrza, funkcję i miejsce w przestrzeni współczesnej Łodzi, a nagroda „Zabytek Zadbany 2026” potwierdza jakość przeprowadzonych prac.