Andrzej Wajda – twórca, który opowiadał historię
Andrzej Wajda należy do grona najwybitniejszych twórców europejskiego kina XX i XXI wieku. Był reżyserem filmowym i teatralnym, pedagogiem, laureatem Honorowej Nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej za całokształt twórczości, a także współtwórcą Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie.
Jego filmy stały się ważnym punktem odniesienia w opowieści o polskiej historii i tożsamości. Stanowiły próbę zrozumienia mechanizmów dziejowych oraz ich wpływu na los jednostki. „Kanał” (1957) przyniósł poruszający obraz Powstania Warszawskiego, „Popiół i diament” (1958) ukazał dramatyczne wybory u progu nowego ustroju, a „Ziemia obiecana” (1975) stała się sugestywnym portretem bezwzględnego kapitalizmu XIX wieku.
W latach 70. i 80. powstały filmy, które weszły do zbiorowej pamięci: „Człowiek z marmuru” oraz nagrodzony Złotą Palmą w Cannes „Człowiek z żelaza”. Były one opowieścią o mechanizmach władzy, propagandzie i narodzinach „Solidarności”. W późniejszych latach reżyser powrócił do tematów bolesnych i przemilczanych w filmie „Katyń” (2007). Ostatnim dziełem były „Powidoki” (2016), opowiadające o artyście wobec systemu totalitarnego.
„Rozmowa, która trwa” – program obchodów w Łodzi
Obchody Roku Andrzeja Wajdy realizowane są w całym kraju pod hasłem „Rozmowa, która trwa”. W Łodzi siły połączyły kluczowe instytucje filmowe: Narodowe Centrum Kultury Filmowej, Muzeum Kinematografii oraz Szkoła Filmowa w Łodzi. Program obejmuje całoroczny cykl wydarzeń artystycznych, edukacyjnych i popularyzatorskich.
Celem jest pogłębienie wiedzy o dorobku reżysera oraz ukazanie jego twórczości w kontekście międzynarodowym i współczesnych wyzwań społecznych, historycznych i kulturowych. Program kierowany jest do młodzieży, studentów, środowiska akademickiego, branży filmowej oraz wszystkich osób zainteresowanych historią i kulturą Polski.
Zamiast budowania kolejnego pomnika, proponowane jest otwarte spojrzenie na twórczość Wajdy – jako artysty poszukującego, podejmującego intelektualne ryzyko i mierzącego się z konsekwencjami własnych wyborów. Punktem wyjścia staje się proces twórczy, dialog i refleksja nad rolą sztuki.
Program Narodowego Centrum Kultury Filmowej
Narodowe Centrum Kultury Filmowej realizuje program w trzech obszarach: wystawienniczo-wydawniczym, edukacyjnym oraz artystycznym.
Wystawy i publikacje
13 marca odbędzie się wernisaż albumu „Werka Wajdy. Renata Pajchel”, prezentującego unikatowe fotografie z planów filmowych. Zdjęcia dokumentują materialny wymiar pracy reżysera oraz kulisy powstawania filmów.
10 października zaplanowano otwarcie wystawy inspirowanej filmem „Powidoki”, która podejmie dialog między sztuką filmową a teorią widzenia Władysława Strzemińskiego.
Edukacja
W ramach wystawy stałej „Kino Polonia” wprowadzona zostanie nowa ścieżka tematyczna „Polska historia według Andrzeja Wajdy”. W marcu rozpoczną się także warsztaty „Historie przyszłości”, podczas których uczestnicy stworzą etiudy filmowe inspirowane stylem reżysera.
Przeglądy filmowe i wydarzenia specjalne
Od maja do lipca trwać będzie przegląd filmowy inspirowany prywatnymi dziennikami reżysera – „Notesami”, wydanymi przez Universitas w 2024 roku. Filmy Wajdy zestawione zostaną z zagranicznymi dziełami, które stanowiły dla niego inspirację.
W lipcu i wrześniu odbędą się spacery „Szlakiem Łódź Miasto Filmu UNESCO”, przygotowane przez Łódź Film Commission. Trasy poprowadzą przez miejsca związane z realizacją „Ziemi obiecanej” oraz „Powidoków”.
Zwieńczeniem obchodów będzie listopadowe multimedialne widowisko muzyczne „Wajdowska filmowa sonosfera”, prezentujące reinterpretacje kompozycji filmowych m.in. Krzysztofa Pendereckiego i Krzysztofa Komedy.
Szkoła Filmowa i Muzeum Kinematografii
Szkoła Filmowa w Łodzi skoncentruje się na relacji Mistrz – Uczeń. Planowana sesja naukowa poświęcona zostanie analizie postawy etycznej i artystycznej Wajdy. Wystawa fotograficzna „po_widoki” ukaże dialog młodego pokolenia studentów z estetyką reżysera.
Muzeum Kinematografii w Łodzi zainauguruje 6 marca ścieżkę zwiedzania „Szlakiem Andrzeja Wajdy”, integrując obchody z przestrzenią miasta. W kinie Kinematograf zaplanowano projekcję „Ziemi obiecanej” z archiwalnej taśmy 35 mm oraz cykl wykładów poświęconych obecności malarstwa w filmach reżysera.
Łódź zaprasza na Rok Andrzeja Wajdy
Obchody Roku Andrzeja Wajdy w Łodzi stanowią zaproszenie do dialogu z twórczością reżysera oraz do refleksji nad rolą kina w kształtowaniu pamięci i tożsamości. To okazja do ponownego odczytania filmów, które współtworzyły historię polskiej kultury, a jednocześnie pozostają aktualne wobec współczesnych wyzwań.
Partnerem programu #RokAndrzejaWajdy w Narodowym Centrum Kultury Filmowej jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna.
Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na oficjalnej stronie Roku Andrzeja Wajdy: wajda.pisf.pl, gdzie publikowane są informacje o projektach realizowanych w Polsce i za granicą.