Tegoroczne obchody 82. rocznicy likwidacji Litzmannstadt-Getto przygotowane zostały przez Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi oraz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. Wydarzenia zaplanowano od 22 do 28 sierpnia 2026 roku.
Centralne uroczystości odbędą się 28 sierpnia o godz. 12:00 na Stacji Radegast. Ich gospodarzem będzie Prezydent Miasta Łodzi Hanna Zdanowska. Podczas uroczystości głos zabiorą Ocalali z Zagłady – Leon Weintraub i Hana Svirsky, a oprawę muzyczną zapewni Chór Dziecięcy Miasta Łodzi.
Historia Litzmannstadt-Getto opowiadana podczas spacerów
Program wydarzeń towarzyszących pozwoli spojrzeć na historię łódzkiego getta z wielu perspektyw – poprzez biografie jego mieszkańców, literaturę, sztukę, muzykę, świadectwa Ocalałych oraz współczesne formy pracy z pamięcią.
Pierwsze wydarzenie odbędzie się 22 sierpnia o godz. 12:00. Spacer „Getto łódzkie oczami dziecka”, przygotowany wspólnie z Muzeum Dzieci Polskich, przybliży losy najmłodszych mieszkańców getta.
Dzień później, 23 sierpnia o godz. 11:00, z Placu Kościelnego wyruszy spacer Łódzkiego Szlaku Kobiet. Trasa po Bałutach poprowadzi śladami Aliny Szapocznikow i Chavy Rosenfarb, łącząc historie obu artystek z pamięcią o Litzmannstadt-Getto.
Kolejne spotkanie związane z postacią Aliny Szapocznikow zaplanowano 25 sierpnia o godz. 17:00 na Stacji Radegast. Odbędzie się wówczas oprowadzanie kuratorskie po wystawie „To nieprzyzwoite, by o tym mówić. Alina Szapocznikow (1926–1973)”. Wydarzenie wpisuje się w obchodzony w Łodzi Rok Aliny Szapocznikow.
Leon Weintraub i światowa premiera filmu „L'dor vador”
Jednym z najważniejszych punktów programu będzie spotkanie z Leonem Weintraubem, Ocalałym z łódzkiego getta, który w 2026 roku obchodzi setne urodziny.
26 sierpnia o godz. 18:00 w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana odbędzie się światowa premiera dokumentu „L'dor vador” Deana i Davida Körzdörferów. Film przedstawia rok z życia Leona Weintrauba i stawia pytania o odpowiedzialność za przekazywanie pamięci kolejnym pokoleniom.
Po projekcji zaplanowano rozmowę z Leonem Weintraubem oraz twórcami filmu. Spotkanie odbędzie się w języku angielskim z tłumaczeniem na język polski oraz Polski Język Migowy.
Historia łódzkiego getta w technologii VR
W programie obchodów znalazło się również immersyjne doświadczenie „Reich of Ashes: Journey of Survival”. Projekt wykorzystuje technologię VR, filmową narrację, obraz przestrzenny i osobiste świadectwa, aby opowiadać o prześladowaniach oraz walce o przetrwanie podczas II wojny światowej.
Pierwsza część doświadczenia, poświęcona życiu i przetrwaniu w gettach, zostanie zaprezentowana 26 sierpnia w godz. 12:00–17:30 oraz 27 sierpnia w godz. 13:00–16:00. W materiale pojawia się również Leon Weintraub, dzięki czemu historia łódzkiego getta przedstawiana jest poprzez bezpośrednie świadectwo jednego z jego Ocalałych.
Projekt Infinite Frame Media prezentowany jest we współpracy z Fundacją Virtual Horizons.
Dzień Ocalałych w Parku Ocalałych
27 sierpnia odbędzie się Dzień Ocalałych, jedno z najważniejszych wydarzeń tegorocznych obchodów. Program poświęcony będzie nie tylko pamięci o Zagładzie, lecz także życiu po doświadczeniu Holokaustu i sposobom przekazywania historii następnym pokoleniom.
Motywami przewodnimi tegorocznej edycji będą Drzewo Życia oraz postać Aliny Szapocznikow.
O godz. 11:00 rozpocznie się spacer „Ukorzenianie. Po śladach Tu-tam-kiedyś-dziś”, prowadzony przez Patrycję Dołowy z komentarzem historycznym Mileny Wicepolskiej-Góralczyk. Gościnią specjalną będzie Hana Svirsky, Ocalała z Holokaustu.
Od godz. 16:00 Park Ocalałych stanie się przestrzenią wspólnego spotkania i artystycznego kultywowania pamięci. Podczas ceremonii rodzinom Ocalałych z łódzkiego getta wręczonych zostanie sześć certyfikatów Drzew Pamięci, w tym jeden poświęcony Alinie Szapocznikow.
Drzewa dedykowane Ocalałym i ich rodzinom sadzone są w Parku Ocalałych od 2004 roku. Obecnie rośnie ich tam 677.
Ceremonii będzie towarzyszył wspólny występ Chóru Dziecięcego Miasta Łodzi oraz Chóru Żydowskiego Clil.
O godz. 17:00 rozpocznie się performans Oli Ignasiak „Drzewo życia. Ćwiczenia z czułości”, poświęcony ciągłości życia oraz relacji człowieka z naturą. O 17:30 młodzież zaprezentuje pokaz inspirowany twórczością Aliny Szapocznikow, przygotowany jako finał projektu „Lato w teatrze” i półkolonii „Wyprawa po tożsamość”.
O godz. 18:00 odbędzie się rozmowa Weroniki Kostyrko i Marka Beylina o Alinie Szapocznikow, którą poprowadzi Izabella Adamczewska.
Dzień Ocalałych zakończy o godz. 19:30 koncert „Litzmannstadt-Getto Memoriał” w wykonaniu Mikołaja Trzaski, Olo Walickiego, Macio Morettiego i zespołu Remont Pomp. Podczas koncertu po raz pierwszy wykonany zostanie utwór dedykowany Marianowi Turskiemu, Ocalałemu z łódzkiego getta.
Wstęp na wszystkie wydarzenia Dnia Ocalałych w Parku Ocalałych jest bezpłatny.
28 sierpnia – uroczystości na Stacji Radegast i rozmowy o pamięci
Kulminacyjnym dniem obchodów będzie 28 sierpnia 2026 roku.
O godz. 12:00 na Stacji Radegast rozpoczną się oficjalne uroczystości 82. rocznicy likwidacji Litzmannstadt-Getto.
Po południu wydarzenia przeniosą się do Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. O godz. 17:00 rozpocznie się spotkanie „Ile warstw ma pamięć?” z przedstawicielami drugiego pokolenia Ocalałych – muzykiem Mikołajem Trzaską i pisarzem Mikołajem Grynbergiem – oraz psychoterapeutką Joanną Chmarzyńską-Golińską.
Rozmowa poświęcona będzie dziedziczeniu traumy, międzypokoleniowemu doświadczeniu bólu oraz roli sztuki w przełamywaniu milczenia.
O godz. 18:30 odbędzie się „Świecka chewruta” – wspólne czytanie tekstu Chavy Rosenfarb, połączone z szabatową kolacją. Spotkanie poprowadzi Patrycja Dołowy.
Plenerowa wystawa Aliny Szapocznikow w Parku Ocalałych
Obchodom towarzyszyć będzie również plenerowa wystawa „Alina Szapocznikow”, którą będzie można oglądać w Parku Ocalałych od 25 sierpnia do 7 grudnia 2026 roku.
Ekspozycja przybliży życie i twórczość jednej z najważniejszych polskich artystek XX wieku, a jednocześnie podejmie tematy kobiecości, wolności, cielesności oraz doświadczenia Zagłady.
82. rocznica likwidacji Litzmannstadt-Getto – najważniejsze informacje
Obchody odbędą się od 22 do 28 sierpnia 2026 roku w kilku miejscach związanych z historią i pamięcią o łódzkim getcie. Główne uroczystości zaplanowano na 28 sierpnia o godz. 12:00 na Stacji Radegast. Ważną częścią programu będzie również Dzień Ocalałych, organizowany 27 sierpnia w Parku Ocalałych.
Wydarzenia są okazją do poznawania historii Litzmannstadt-Getto poprzez świadectwa Ocalałych, biografie mieszkańców Łodzi, sztukę, muzykę i współczesne działania edukacyjne. Jednocześnie przypominają o miejscach, które do dziś zachowują pamięć o wielokulturowej historii miasta i jego mieszkańcach.
Szczegółowe informacje dotyczące programu oraz zapisów na wydarzenia towarzyszące dostępne są na stronie centrumdialogu.com.